خمس چیست و چه کسانی باید خمس بدهند؟

خمس چیست؟

در دین اسلام مفهومی وجود دارد بنام وجوهات شرعی که به مجموعه ای از وجوهی که مسلمانان مکلف می بایست طبق احکام شرعی به مرجع تقلید خود یا حاکم شرع پرداخت کنند گفته می شود. از جمله مهم‌ترین این وجوهات، خمس می باشد.

خمس در لغت به معنی یک پنجم است، و در اصطلاح یکی از واجبات مهم مالی در دین اسلام به شمار می‌رود، و عبارت است از : «پرداخت یک پنجم از درآمد مازاد بر مخارج زندگی خوددا به مرجع تقلید.» 
منظور از درآمد در این جا، مال و ثروتی است که از راه فعالیت‌های اقتصادی به دست می‌آید، و فرقی بین فعالیت های کشاورزی، صنعتی، بازرگانی، سرمایه گذاری و املاک و امور خدماتی نیست.
بنابراین بر این موارد خمس تعلق نمی گیرد : « ارث، مهریه، هبه و هدیه، جایزه، هزینه درآمد (یعنی مخارجی که برای راه اندازی و مدیریت کسب و کار می شود)، جبران خسارت بیمه، کمک هزینه تحصیلی، قرض و مالی که خمس آن قبلاً داده شده است.
خمس از 2 سهم (سهمین) تشکیل شده است : نیمی از خمس به سادات فقیر اختصاص دارد (سهم سادات) و نیم دیگر به عنوان (سهم امام) که در دوران غیبت امام زمان توسط مراجع تقلید در اموری که با توجه به تاریخ زندگی اهل بیت(ع) مورد مصرف خمس تشخیص می‌دهند، هزینه می‌گردد.  

خمس در قرآن کریم و روایات

در قرآن کریم نیز به صراحت از خمس یاد شده است :
«وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَىٰ عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ ۗ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ»(سوره مبارکه انفال،آیه41)
و بدانید هر چیزی را که [از راه جهاد یا کسب یا هر طریق مشروعی] به عنوان غنیمت و فایده به دست آوردید [کم باشد یا زیاد] یک پنجم آن برای خدا و رسول خدا (صلی الله علیه وآله) و خویشان پیامبر، و یتیمان و مسکینان و در راه ماندگان است، اگر به خدا و آنچه بر بنده اش روز جدا کننده حق از باطل، روز رویارویی دو گروه [مؤمن وکافر در جنگ بدر] نازل کردیم، ایمان آورده اید [پس آن را به عنوان حقّی واجب به خدا و رسول و دیگر نامبردگان بپردازید]؛ و خدا بر هرکاری تواناست.
در روایات نیز به پرداخت خمس توصیه شده و آثار دنیوی و معنوی بسیاری برای آن بیان شده است :
امام رضا (علیه السلام) فرمودند :
« اِنَّ اِخْراجَهُ مِفْتاحُ رِزْقِكُمْ وَ تَمْحيصُ ذُنُوبِكُمْ وَما تُمَهِّدُونَ لِاَنْفُسَكُمْ لِيَوْمِ فاقَتِكُمْ »(وسائل الشيعة،ج 6،ص 375) 
پرداخت خمس، كليد روزى شما و مايه از بين رفتن گناهان شما مى‏باشد و چيزى است كه براى روز نياز خودتان (يعنى قيامت) ذخيره مى‏كنيد.
همانطور که در این روایت مشخص است، خمس باعث از بین رفتن و کم شدن مال انسان نمی‌گردد بلکه باعث افزایش روزی انسان و سرمایه او می‌گردد . این محاسبات الهی اگرچه با محاسبات منطقی ما شاید ناسازگار باشد اما بر این عالم حکمفرماست و خداوند روزی دهنده ی بندگان است.  

پرداخت خمس مطمئن به دفاتر

پس از آنکه خمس درآمد مازاد بر مؤونه را حساب کردید حال نوبت به پرداخت آن می‌رسد. بهتر است این مبلغ را مستقیماً به دفتر مرجع تقلید یا موسسات و افرادی که دارای مجوز و اجازه از مراجع هستند چرداخت نمائید تا مطمئن شوید این دِین از گردن شما برداشته شده است .
همچنین مطمئن ترین راه اعتماد به نمایندگان رسمی مراجع عظام تقلید، دریافت قبض و رسید خمس و وجوهات شرعی می باشد و توصیه می شود به هر شیوه ای خمس و وجوهات شرعی خود را پرداخت نمودید قبض و رسید وجوهات رسمی دفتر را مطالبه کنید تا اعتماد و اطمینان لازم برای شما حاصل شود.